Skip to main content

De term ‘yogasnuiver’ komt inmiddels haar neus uit. Volgens ambassadeur Laura van Ree heeft het namelijk geen zin om de drugsgebruiker te criminaliseren. Opnieuw de balans opmaken en onderstrepen wat de echte problemen zijn als het gaat om het drugsbeleid, daar gaat het volgens haar om.

Tekst Isa Davids
Fotografie Maxim Sakovich 

Wat vind je van het huidige beleid?
‘Ik vind het drugsbeleid in Nederland nog steeds heel open in vergelijking met andere landen. Het is wel aan het veranderen, denk ik. Ik merk dat er ook een andere agenda is, die de gebruiker aanspreekt op zijn eigen verantwoordelijkheid en zelfs wil criminaliseren. Het is nu een stuk tuttiger in vergelijking met vroeger. Als ik reis, zijn mensen die ik in het buitenland ontmoet vaak lyrisch over ons open beleid. Ze vinden het fantastisch, maar in realiteit neemt die openheid steeds meer af. We baseren ons beleid steeds meer op het mondiale beleid, met name als je kijkt naar the war on drugs. Wij hadden nooit een narcoticabrigade, en nu moet dat allemaal. Ik begrijp het ergens wel, maar kijk hoever we wegdobberen van het eens zo tolerante en gedoogde beleid.’

Je hebt meegedaan aan het NPO-programma The Cocaine Trail. Hoe ben je daar terechtgekomen?
‘Ik ben bij dat programma betrokken omdat ik yogales geef. Ik was die typische yogasnuiver die ze nodig hadden. Als het over cocaïne in Nederland gaat, wordt die term altijd omhooggehaald. Dat leidt ontzettend af van het werkelijke probleem, maar het klinkt lekker sappig. Ik vond het heel spannend om mee te doen en de kans te krijgen om af te reizen naar Colombia. Achteraf gezien merk ik dat het heel intens was. Ik begin het nu pas een beetje te verwerken. Zo sprak ik bijvoorbeeld iemand die veertien jaar lang was verkracht door paramilitairen en de volgende dag iemand die in kinderen handelde. Tijdens het maken van zo’n show sluit je je daar een beetje voor af, maar nu realiseer ik me pas echt hoe heartbreaking het was.’

Je zei dat je hierdoor nooit meer cocaïne wilde gebruiken, nietwaar?
Lacht even. ‘Ik heb eigenlijk nooit veel coke gebruikt, dus dat was erg makkelijk uit m’n systeem te krijgen. Ik heb er nooit een goede relatie mee gehad en heb het dus weinig aangeraakt. Dus ik kan heel nobel zeggen dat ik het nooit meer doe. Maar dat is natuurlijk veel lastiger als je veel gebruikt. Het leidt tot de vraag of je de gebruiker überhaupt wel verantwoordelijk kunt houden voor iets wat mijlenver van je afstaat. Hoe raak je bewust van het enorme criminele circuit dat schuilgaat achter een nakkie, iets dat je ook nog eens makkelijker bestelt dan een pizza? Ik oordeel daarom niet over de gebruiker. Zelf ben ik altijd aangetrokken geweest tot psychedelica, al vanaf jongs af aan. Ik heb geëxperimenteerd met microdosing met truffels, maar ook paddoceremonies begeleid. Voor mensen die ergens mentaal niet helemaal uitkomen, kan zo’n ceremonie een uitkomst zijn. Dat leert de ervaring mij. Vroeger gebruikte ik ook nog weleens XTC of MDMA – maar nu eigenlijk alleen nog maar psychedelica.’

Je hebt het over de gebruiker en je stelt dat je die niet verantwoordelijk kunt houden voor problemen die door drugs ontstaan?
‘Het is natuurlijk fijn als je vingertjes kunt wijzen, als je kunt zeggen: ja, door jou is het zo. Zodat we een antwoord kunnen geven op wat er aan de hand is. Maar ik denk niet dat dat zin heeft. Bekijk het zo: als je een avocado koopt in de supermarkt en daar netjes voor betaalt, weet het gros van de personen dat ook hier een oneerlijke wereld achter schuilgaat. De kans is echter groot dat je de volgende keer weer gewoon een avocado afrekent, ondanks dat je op de hoogte bent van de realiteit. Hetzelfde geldt voor de serie. Vrienden van mij zeiden daarna dat ze nooit meer zouden gaan snuiven, maar uiteindelijk was mijn ervaring niet genoeg om hun patroon te doorbreken. Dat komt omdat we ons niet genoeg kunnen inbeelden hoe het echt is. Waarom laten we anders mensen verhongeren? We kunnen ons onvoldoende inleven. Als je hier woont, kun je je gewoon niet voorstellen hoe het er daar aan toegaat. En begrijp me goed, dat is eigenlijk een heel mooi mechanisme. We laten niet alle negatieve informatie toe en leven daardoor niet constant in angst. Net zoals we bijvoorbeeld niet vaak aan de dood denken, we cancelen die negatieve gevoelens. Het is dus veel complexer dan simpelweg zeggen: jij gebruikt, dus jij bent schuldig hieraan.’

Maar hoe zou je het dan wel kunnen aanpakken?
‘De beste manier om het drugsprobleem aan te pakken is denk ik door te kijken naar hoe ze problemen als roken hebben aangepakt. Je kunt mensen wel confronteren met de verschrikkelijke wereld die erachter schuilgaat, maar dat komt toch niet helemaal binnen. Wat misschien wel helpt is om het imago van drugs aan te pakken. Kijk bijvoorbeeld naar roken, dat is inmiddels echt niet cool om te doen. En het helpt ook om individuele consequenties aan te kaarten. Als je weet hoe slecht drugs zijn voor je lichaam, ga je er toch anders over nadenken. Mensen zijn van zichzelf niet altruïstisch genoeg, het helpt om in te spelen om hun egoïsme.’

Vind je dat het de mens vrij staat zijn of haar eigen keuzes te maken? ‘
‘Vanuit mijn kern geloof ik heel erg in het maken van eigen keuzes. Dat komt gedeeltelijk door mijn opvoeding. Ik mocht doen wat ik wilde, maar op het moment dat ik het zou verpesten, waren er consequenties. Voor mij persoonlijk werkt dat heel goed, maar ik weet niet of dat voor iedereen de juiste strategie is. Toch vind ik het concept vrije keuze wel leidend. Geef mensen educatie, laat ze zien wat de gevolgen zijn. Maar laat ze hun eigen keuzes maken. Die voorlichting moet deels aangeboden worden door scholen, maar begint eigenlijk bij de ouder. Hoe creëer je een omgeving waarin een kind zich veilig genoeg voelt om te vertellen dat hij weleens een jointje zou willen roken, of een pilletje nemen? Als je een veilige haven creëert, door te zeggen: “Ik vertrouw jou”, denk ik dat een kind uiteindelijk verantwoordelijker opgroeit, dan wanneer je het constant wilt sturen. Dat is overigens een paradigma wat zich constant opnieuw bewijst; je kunt niet vadertje overheid gaan spelen. Misschien is mijn vertrouwen in de mens naïef, maar ik geloof dat je iemand dom houdt door constant te willen dirigeren. Voor ze gaat denken. Dat gaat bijna altijd fout.’  

Je ziet dat christelijke partijen wel die rol op zich nemen, bijvoorbeeld na de dood van Peter R. de Vries..
‘Het is nu pas kort geleden dat Peter R. de Vries is overleden, maar je ziet inderdaad dat bepaalde partijen zijn dood gebruiken om hardere maatregelen met betrekking tot drugsbeleid door te voeren. Ik vind dat zwaar respectloos. Zeker omdat ze hun ideeën op niets baseren. De Vries is jarenlang misdaadverslaggever geweest, hij had ook echt kennis over het onderwerp drugs en daarmee samenhangende criminaliteit. En hij was het niet eens met hoe de politiek richting gaf aan dit vraagstuk, door bijvoorbeeld het criminaliseren van de gebruiker. Hoe kan het dan dat er nu weer wordt gepleit voor het investeren in meer drugspreventie- en bestrijding? Het lijkt wel een bodemloze put.’

Doen progressieve partijen niet precies hetzelfde?
‘Dat vind ik wel. In plaats van dat je iemand respecteert, grijp je iemands dood aan om een punt te maken. Ik merk dat ik me daar echt over kan opwinden. Maar áls je dat dan doet, doe het dan wel door zijn eigen standpunt daarin te honoreren. Door naar hem te luisteren. We zien namelijk dat dit beleid niet werkt, ondanks de hoeveelheid geld die er in the war on drugs wordt gepompt. Je stimuleert zo alleen maar de criminaliteit. Stel je voor dat wij legaal cocaïne produceren en het gaan verkopen. Denk je dat daar door het criminele circuit tegenop te concurreren is? Ik denk van niet. En als staat zou je bijvoorbeeld op drugs belasting kunnen heffen. Momenteel zijn we juist de zakken van mensen als Taghi aan het spekken.’

Je klinkt ergens optimistisch…
‘Ik ben denk ik realistisch. Er wordt nu eenmaal drugs gebruikt. Er is een enorme vraag. Door hier handig op in te spelen, zet je het criminele circuit buitenspel. Dan is de “oorlog” zo verloren. Op deze manier wordt het juist in stand gehouden. Ik ben altijd een beetje voorzichtig met conspiracies – maar de oorlog in Colombia wordt deels gefinancierd door de VS en bijna alle equipment komt vanuit daar. Het land is zowaar een speelpoppetje van een grootmacht. Ik heb mensen gesproken die zeiden: “Als het zou kunnen, hadden we het allang gelegaliseerd. Het is juist de mondiale politiek die ons in de wurggreep houdt.” Ik dacht toen ik terugkwam, dat ik de gebruiker moest aanspreken op zijn gedrag. Maar het gaat niet om de gebruiker. Drugs worden nu gebruikt om macht uit te oefenen, maar dat zou bijvoorbeeld ook met iets anders kunnen, zoals avocado’s.’

Het systeem is eigenlijk erger dan het product?
‘Ja, het valt binnen het koloniale denken wat nog steeds de boventoon voert. En daarbij, we hebben het nooit over het waarom. Waarom zijn er zo veel mensen die drugs gebruiken? Zit dat nu eenmaal in ons? Als dat zo is, dan kun je meteen de war on drugs stoppen. Dan is het een natuurlijke behoefte. Of is er iets anders aan de hand? Hebben mensen die behoefte omdat ze te veel druk voelen vanuit de maatschappij? Daar heeft geen politicus het over. Dat verband wordt niet eens onderzocht. Iedereen heeft het maar over de yogasnuiver, maar niemand kijkt naar onderliggende patronen of redenen van ons gebruik. En dat neem ik de politiek kwalijk. Het is niet alleen de taak van Den Haag om beleid te maken, maar ook om eens te filosoferen over de aard van het beleid. Misschien doen mensen drugs omdat ze willen ontsnappen aan de realiteit. Kijk eens naar het grotere plaatje. Dat escapisme zie je overigens niet alleen bij drugsgebruikers. Ook excessief consumeren, gamen, en sociale media zijn manieren om te ontsnappen. Als je de maatschappij zo inricht dat mensen dat nodig hebben, dan kun je ze vervolgens niet de schuld geven dat ze aan dat escapisme toegeven.’

Leave a Reply