Skip to main content

In het imposante kantoor van Guarda Advocaten in Breukelen ontmoeten we Sanne Schuurman, onder andere bekend van beruchte zaken als de Meppel-drugszaak en de zaak rond de martelcontainer. Hoe denkt een gerenommeerd strafrechtadvocaat als Schuurman over legalisatie van drugs en het criminele circuit eromheen?

Tekst Isa Davids
Fotografie Linda Sibbing

Hoe ben je in de strafrechtadvocatuur beland?

‘Twintig jaar geleden heb ik hier gesolliciteerd. Ik heb criminologie gedaan en daarnaast arbeidsrecht. Toen ik afstudeerde als strafrechtadvocaat was er maar een handjevol advocaten op dit gebied, zoals Bram Moszkowicz, en zij hadden niet de beste naam. Nu zijn misdaad en sport hip en happening, maar toen kwam je met alleen strafrecht niet aan de bak bij een kantoor. Vandaar dat ik ook arbeidsrecht erbij deed. Inmiddels is het super populair, iedereen wil nu strafrechtadvocaat zijn. Uiteindelijk is het niet heel belangrijk welke vorm van recht je beoefent, het is de zaak die het interessant maakt. Of er nou iemand op staande voet is ontslagen vanwege ongewenste intimiteiten, of een scheidingszaak van een BN’er, het kan allemaal even smeuïg zijn. Dat maakt het spannend.’

 

Je bent zelf ook weleens in het nieuws geweest voor een aantal zaken, nietwaar?

‘Dat klopt, eigenlijk best vaak. Ik probeer alleen niet te vaak op het nieuws te komen. Ik wil geen bekende Nederlander worden. Twee of drie keer jaar is daarom genoeg voor mij, om mijn gezicht te laten zien. Als je niet zo vaak in de media verschijnt, ga je ook iets makkelijker over straat. Niet dat veiligheid voor mij de doorslaggevende reden is voor het afslaan van interviews op televisie, ik geniet gewoon van mijn anonimiteit. Binnenkort ga ik een cursus geven over weerbaarheid bij advocaten. Dan zal ik wel weer op televisie te zien zijn. Momenteel is die weerbaarheid in opspraak, vanwege bijvoorbeeld de advocaat die in Amsterdam werd doodgeschoten een aantal jaar geleden.’

 

Kom je weleens cliënten tegen in het dagelijks leven?

‘Ja, natuurlijk! Criminelen zijn overal. Als ze allemaal vast zouden zitten, zou je niet aan drugs kunnen komen, om even te haken aan het overkoepelende thema. Soms zijn het echt grote jongens. Vaak zijn mijn cliënten ook heel nette mensen. Misdaad komt overal voor, in elke laag van de bevolking.’ 

 

Heb je daar geen moeite mee, criminelen vertegenwoordigen? 

‘Nee. Ik maak vaak de grap dat ik alleen maar onschuldige mensen bijsta. Dat is natuurlijk niet waar. Maar ik verdedig uiteindelijk de mens en niet de feiten. Ik ben uiteraard ook tegen liquidaties en martelingen, maar het gaat mij om de persoon. Zijn belang is zijn vrijheid en een goed proces, en op een goede manier behandeld worden. Ik lig er dus niet wakker van. Ik vind het juist mooi wat ik doe. De staat en de gemeenschap vallen over iemand heen. Vooral de staat is bijvoorbeeld erg machtig; je telefoon kan afgepakt worden, je kinderen kunnen uit huis geplaatst worden, je hebt geen recht op privacy meer. En dan komen wij en gaan we naast diegene staan, het is bijna pastoraal. Je hebt als advocaat ook een heel bijzondere positie: je kunt overal naar binnen lopen, mag met de rechter praten, je kunt doen wat niemand anders kan. Iemand echt kunnen helpen met de privileges die je hebt als advocaat, dat geeft een heel voldaan gevoel.’ 

Het maakt je dus niet uit of iemand schuldig is?

‘Dat is voor mij totaal irrelevant, ik hoef het op voorhand niet eens te weten. Ik pak gewoon het dossier erbij. Vaak zegt een cliënt tegen mij dat hij onschuldig is. Ik leg dan uit dat ik niet overtuigd hoef te worden, maar dat juist de rechter overtuigd moet worden. Misschien denken cliënten dat als ik denk dat zij onschuldig zijn, ik harder mijn best ga doen, omdat het schrijnend is om een onschuldig persoon achter de tralies te zien verdwijnen. Maar ik kan toch niet beoordelen of iemand schuldig is.’

Denk je dat het huidige drugsbeleid aanzet tot meer criminaliteit?

‘Door het niet legaliseren van drugs, wordt er momenteel heel veel geld verdiend. De organisatie erachter is volledig geprofessionaliseerd, waardoor het criminele geld het legale geld compleet ondermijnt. Dat is het grootste probleem. Door iets in de legale sfeer te plaatsen wordt het veiliger. Vroeger had je bijvoorbeeld heroïne, inmiddels is deze drug bijna verdwenen, en de criminaliteit die daarmee gepaard ging. Als je kijkt naar het aantal heroïnegerelateerde moorden nu, dan is dat nog maar een derde van wat het was toen heroïne zijn opmars maakte. Dat is echt een enorm verschil. Dat verschil is te wijten aan het feit dat artsen op een gegeven moment methadon zijn gaan verstrekken, waardoor het heroïnegebruik eigenlijk in een andere vorm legaal werd. En het is gezonder.’

 

Maar los je hier drugscriminaliteit volledig mee op? 

‘Een professionele crimineel is altijd te lui om zijn geld te verdienen met een negen-tot-vijfjob, dus in feite kun je het niet helemaal weghalen uit de samenleving. Al ligt het wat genuanceerder: als je hier in Breukelen opgroeit en je studie haalt, dan is het makkelijker in een goed netwerk terecht te komen en later een baan te vinden. Kom je uit een kansarm gezin, dan is het vaak moeilijker. Als je dan niet via de normale weg je pad kunt vinden, lonkt de weg naar criminaliteit. Criminelen denken vaak dat ze ergens mee weg kunnen komen, anders zouden ze de gok niet wagen. Maar het ligt ook aan de consequentie die erachter schuilt. Als je toch al niks hebt, is de barrière niet zo groot. Als je dan gepakt wordt, ga je feitelijk van niks naar niks. Mensen die op hun plek zitten en het voor elkaar hebben, zullen dat risico minder snel nemen.’

 

En hoe zit het met de criminalisering van gebruikers?

‘Drugsgebruikers worden inmiddels vaker gepakt in het verkeer, omdat er nu meer wordt gecontroleerd. Bijvoorbeeld als er een groot feest is geweest. Alleen is dat een lastige situatie. Met alcohol heb je percentages, dat is vrij helder. Bij drugs ligt dat ingewikkelder, want je mag geen voertuig besturen als je vaardigheden hierdoor slechter worden. Maar als je heel erg moe bent en je neemt een beetje amfetamine (speed), dan word je misschien juist alerter. Was je al fit, dan kun je juist weer overmoedig worden. Dat is dus lastig te peilen. Aan de andere kant zijn mensen die ik bijsta in deze gevallen meestal wel de pineut. Als je in slaap valt na een cocktail van GHB en speed en een ongeluk veroorzaakt, dan valt er weinig te redden, want je kunt deze stoffen ook heel goed terugvinden in het bloed.’

 

Er heerst een hardnekkig idee dat advocaten veel coke gebruiken, is dat waar?

‘Cocaïne is momenteel zeer populair, en ja, dus ook in de advocatenwereld. Maar niet in de strafrechtadvocatuur. Veel advocaten op de Zuidas werken voor banken en moeten ontzettend lange uren maken, maar omdat wij echt met boeven werken, passen we wel op. Dat zie je ook bij de cliënten zelf, de mensen die hoog in de boom zitten snuiven zelf ook niet. Ik vind cocaïne ook erg zorgelijk, mensen raken er snel aan verslaafd en kunnen er echt van veranderen. Voor mij is iemand die snuift direct een risicofactor. Toch zie je het veel onder de jeugd.’

 

Hoe zou je jongeren voor een cocaïneverslaving kunnen behoeden?

‘In alle gevallen is het denk ik belangrijk de vraag te stellen of een type drug of alcohol wordt gebruikt om plezier te verhogen, of om iets weg te stoppen. Als je het plezier wil versterken, dan kun je rustig experimenteren, maar als je de drug gebruikt om iets te doen wat je eigenlijk niet kan, dan moeten de alarmbelletjes afgaan. Als je het hebt over voorlichting, dan denk ik dat scholen hier meer ruimte en tijd voor zouden moeten nemen. Dat kost natuurlijk geld. En vaak is voorlichting toch een beetje betuttelend en staat het ver van de realiteit. De overheid loopt in die zin altijd een beetje achter.’ 

 

Geloof je dan ook niet in drugsregulering door de overheid?

‘Ik denk dat regulering zou helpen, maar het criminele circuit niet volledig buiten spel zou zetten. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de coffeeshops: daar kun je vanaf achttienjarige leeftijd legaal softdrugs kopen. Maar momenteel bestaat er ook een crimineel circuit voor minderjarigen die graag hun wiet en hasj willen halen. Stel: je zou XTC-pillen legaal bij de apotheek kunnen kopen met een gezondheidsverklaring, dan zullen er altijd criminelen inspelen op vraag en aanbod door sterkere of goedkopere pillen op de illegale markt aan te bieden. Dat gat blijft altijd bestaan. Desondanks wordt drugs toch beter te controleren en veiliger,  naar mijn idee. Dat hebben we gezien bij methadon, door die verstrekking is de criminaliteit enorm teruggedrongen. Je ziet dat ook met slaappillen. Die zijn ontzettend verslavend, maar omdat ze nu door artsen worden verstrekt is er enigszins controle op het gebruik. De verslaving zelf is dus niet zo erg, meer wat de consequenties ervan kunnen zijn. Zelfs coke zou je kunnen legaliseren, met de voorwaarde dat de overheid het ontzettend afraadt. Het valt en staat toch ook met het imago. Nu is het hip en happening om te gebruiken, maar als je dat beeld omdraait, zullen mensen er misschien verstandiger mee omgaan. De overheid kan hier zeker een rol in spelen.’ 

Leave a Reply